BÀN THỜ GIA TIÊN VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT P1

BÀN THỜ GIA TIÊN VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT P1

Trong khuôn khổ bài viết này, người viết muốn đề cập đến vấn đề thờ cúng tiền nhân đã khuất, hay nói cụ thể hơn là những vấn đề liên quan đến bàn thờ gia tiên.

Thiên “vi chính” sách Luận Ngữ có viết “sinh, sự chi dĩ lễ; Tử, táng chi dĩ lễ; Tế, chi dĩ lễ”  có nghĩa lã: Khi cha mẹ sống thì theo lễ mà phụng sự cha mẹ, khi cha mẹ chết thì theo lễ mà an táng, khi cúng tế cũng phải theo đúng lễ. Từ ngàn xưa, người dân Việt ta vẫn luôn coi trọng Hiếu Lễ, chẳng thế mà cổ nhân đã đúc kết “tứ thời xuân tại thủ, bách hạnh hiếu vi tiên”(bốn mùa xuân ở đầu, trăm đức hạnh thì hiếu là trước nhất). Việc Hiếu lễ thể hiện việc cung dưỡng bố mẹ lúc tại thế và lại càng nghiêm cẩn hơn lúc họ đã khuất “sự tử như sự sinh” vậy.

Còn Sách Kinh Lễ lại nói rõ: “Anh Vũ năng ngôn bất li phi điểu, tinh tinh năng ngôn bất li cầm thú. Kim nhân nhi vô lễ tuy năng ngôn bất diệc cầm thú chi tâm hồ. Phù duy cầm thú vô lễ cố phụ tử tụ ưu. Thị cố thánh nhân tác, vi lễ dĩ giáo nhân, sử nhân dĩ hữu lễ, tri tự biệt ư cầm thú” có nghĩa là: Chim Anh vũ biết nói cũng không vượt khỏi loài chim, con Tinh tinh tuy biết nói nhưng cũng vẫn là loài cầm thú. Nay người mà vô lễ tuy biết nói mà chẳng cũng có tâm như cầm thú chăng?. Phàm cầm thú vô lễ nên cha con sống thành bầy đàn tạp giao không trên dưới lễ nghĩa. Vì thế nên thánh nhân đặt ra chuẩn mực làm ra lễ để dạy người. Khiến mọi người có lễ, biết tự phân biệt mình với cầm thú. Quả thật vậy, phàm là người thì phải biết lễ và hành theo lễ vậy. Sự tử như sự sinh, biết là vậy nhưng hiện nay có nhiều người chưa hẳn đã hiểu thờ người đã khuất như thế nào cho đúng lễ. Với đạo lý uống nước nhớ nguồn nên thờ cúng tổ tiên thành cẩn là xuất phát từ lòng hiếu kính nhớ ân thâm nghĩa trọng, nó đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người ngay từ lúc còn thơ bé:

Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn,

Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu.

Người ta nguồn gốc từ đâu?

Có cha có mẹ rồi sau có mình.

Tài liệu nói đến vấn đề này cũng khá nhiều, có thâm viễn và cũng có sơ sài máy móc thiếu hiểu biết. Người viết muốn mang cái sở độc, sở kiến, sở văn của mình để tổng hợp lại và kiến giải thêm một số vấn đề xung quanh bàn thờ gia tiên. Với hai phạm trù cụ thể là vật thể và phi vật thể.

Vấn đề là phải thờ phụng như thế nào và cách bài trí ra sao và tại sao lại có quan niệm này.

Trước hết ta tìm hiểu về những đồ vật bài trí thờ trên bàn thờ:

1: Bát Hương

Quan trọng nhất của bàn thờ là bát hương. Nó được ví như ngôi nhà để các cụ trong gia đình đi về vậy. Bát hương trên bàn thờ có nhiều cách đặt và thờ khác nhau, nhưng theo cổ lễ thì bát hương trên ban thờ thường ứng với các số lẻ. Bát hương tối kỵ dùng màu vàng thờ gia tiên vì màu vàng là màu hoàng đế chỉ dành thờ quân, thần hoặc các vị thời trước có tước vị trong hoàng tộc. Trong bát hương nên dùng tro sạch đốt từ rơm rạ thơm phủ đầy lòng bát hương. Quan trọng nhất trong bát hương là cốt bát hương: nó gồm một túi giấy nhỏ có ghi những câu thần chú, chỉ ngũ sắc được thầy pháp thụ lý vào và coi như sổ đỏ của người trần giới vậy.

2: Bài Vị (Linh Vị)

Bài vị xưa thường được làm bằng gỗ thị, gỗ mít, gỗ vàng tâm hoặc gỗ dổi. Ngày nay gỗ thị khan hiếm nên chỉ còn lại dùng 3 loại gỗ là mít, vàng tâm và dổi thứ gỗ chuyên làm đồ thờ.

Bài Vị Thờ Tổ Tiên Từ Đường Dòng Họ BV03

3 : Ngai – Ỷ Và Khám Thờ

Ngai – Ỷ là chiếc ghế ngồi, trên đặt bài vị (linh vị) tượng trưng cho sự hiển hiện, giám ngự của người đã khuất.

 Ngoài ngai – ỷ gia đình có thể thờ khám. Khám tượng trưng như cung phòng cho người đã khất trú ngụ.

Bài Vị Và Ngai Thờ Tổ BV10

Ngai ỷ thờ và khám thờ thường chỉ gia đình trưởng mới được thờ.

Những gia đình giàu sang thường thì bày rộng hết gian giữa nếu là nhà truyền thống 3 hay 5 gian, hoặc hết phòng thờ. Trong không gian rộng có thể làm nhiều bàn thờ theo cấp, bàn trong cao hơn bàn ngoài, hay làm bàn thờ tam cấp. Tầng trên cùng thường bày ngai, bài vị, khám thờ. 

4 : Bình Bông

Lọ lục bình thường để 1 cặp hoặc 1 bình (độc bình) để cắm hoa. Lọ lục bình có thể cắm hoa sen gỗ hoặc hoa tươi. Nếu hoa tươi thì thường cắm vào ngày mồng 1, ngày rằm, lễ tết hay ngày giỗ, còn hoa gỗ thì có thể cắm quanh năm vì không bị héo úa. Để độc bình thì đặt bên trái hay hướng đông theo quan niệm đông bình tây quả – trái bình phải quả.

5: Thất Sự

Mâm bồng để bày ngũ quả ngày lễ tết, giỗ. Mâm bồng là đĩa có đế cao, mâm thường  bằng gỗ, gốm hay đồng.

Cây nến hoặc cây đèn xưa thường được tiện bằng gỗ hoặc bằng đồng, nay có thêm cây đèn bằng gốm. Cây nến – cây đèn để thắp nến hoặc đèn dầu ở trên ngày lễ tết, giỗ.

Mâm Đài là 2 chiếc đài tiện tròn có nắp và trên nắp có núm cầm lên trên chiếc kỷ nhỏ này. Khi mở nắp đài ra nắp kê xuống dưới, đài đặt lên trên. Đài làm bằng gỗ được tiện rỗng dưới để khi đặt lên trên nắp đài, đài sẽ ăn khớp với nắp. 2 đài này dùng đựng chén nước và đĩa trầu cau lúc cúng giỗ, còn ngày thường đài được đậy nắp để tránh bụi bặm.

Đài rượu thiết kế giống nâm đài nhưng nhỏ hơn có 3 đài để chén rượu khi cúng. Đài rượu thường để lên tam sơn hoặc khay đài.

Ống hương ống đũa là đôi lọ tròn rỗng ruột bằng gỗ hoặc bằng đồng để cắm hương và đũa cúng.

Đỉnh bằng đồng để đốt nhang trầm. Thường có đỉnh thì sẽ có thêm 1 ống hạp để đựng nhang trầm.

Đôi hạc bằng gỗ hoặc đồng chầu 2 bên đỉnh nhang.

Tùy vào từng gia đình có thể bày tam sự : mâm bồng – đài rượu – đỉnh, mâm bồng – đài rượu – ống nhang đũa; ngũ sự : mâm bồng – đài rượu – đỉnh – ống nhang đũa – cây đèn, mâm bồng – đài rượu – mâm đài – ống nhang đũa – cây nến cây đèn; hoặc có thể bày ngũ sự.

Gia chủ có thể thờ những đồ thờ khác nhau nhưng nhất thiết trên ban thờ phải đảm bảo đủ 5 yếu tố : Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ.

Ngoài bàn thờ và đồ vật bài trí trên ban thờ đồ thờ còn có hoành phi câu đối, cửa võng, cuốn thư, thiều châu…. đều làm bằng gỗ mít, gỗ dổi, gỗ vàng tâm. Loại gỗ thích hợp làm sơn ta.

Còn tiếp……..

Liên hệ tư vấn làm đồ thờ miễn phí

MỸ NGHỆ SƠN ĐỒNG MIỀN BẮC :

– Xưởng sản xuất Hoài Đức: Xóm Xa – Sơn Đồng – Hoài Đức – Tp.Hà Nội
– Showroom; Ngã – Sơn Đồng – Hoài Đức – Tp.Hà Nội
Hotline:  094 57 17 289 Mr Anh – 090 21 54 193 Mr Lộc

MỸ NGHỆ SƠN ĐỒNG MIỀN NAM:

315 Đường ống nước Thô – Khu phố Nội Hoá 2 – phường Bình An – Dĩ An – Bình Dương;

Hotline:  091 99 39 424 Mr Văn – 091 64 33 349 Mr Thắng

Website: gomynghesondong.vn

 

Giới thiệu về tác giả

Bài Viết Liên Quan

Cách đặt bàn thờ ở chung cư đúng cách

– Từ xưa tới nay, không gian thờ cúng luôn...

Một số mẫu chữ hoành phi câu đối thường dùng

Hoành phi Câu đối là một trong những loại hình...

Để lại bình luận của bạn